Article
Masonluk, Dinler ve Ben
Önyargılar, inanç özgürlüğü ve insanı insan yapan değerler üzerine kişisel düşünceler.

Masonluk, Dinler ve Ben
Önyargılar, inanç özgürlüğü ve insanı insan yapan değerler üzerine kişisel düşünceler
Hayatım boyunca bir şeye inanmadan önce onu anlamaya çalıştım. Sorguladım, araştırdım, kanıt aradım. Bilime, mantığa ve insan aklına güvendim.
Belki de elli yılı aşkın süredir bilgisayar programcılığı yapmış olmamın bunda bir payı vardır. Bilgisayara ne kadar ısrar ederseniz edin, yanlış bir mantığı doğru olarak kabul ettiremezsiniz. Bir programın çalışması için varsayımların değil, mantığın ve tutarlılığın işe yaraması gerekir.
Keşke insan ilişkilerinde de durum böyle olsaydı.
İnsanlık tarihi boyunca inançlar, ideolojiler, gelenekler ve kurumlar oluştu. Bazıları insanlığı ileri taşıdı, bazıları ise ne yazık ki korkunun, baskının ve ayrımcılığın aracı oldu.
Benim için asıl mesele bir insanın hangi dine, hangi millete, hangi düşünceye veya hangi topluluğa mensup olduğu değil; nasıl bir insan olduğudur.
Ne yazık ki günümüzde hâlâ insanları yaptıklarıyla değil, ait oldukları grupların isimleriyle yargılamaya devam ediyoruz.
Dinler ve benim inanç dünyam
İnsanlık tarihi, bugün bildiğimiz büyük dinlerden çok daha eskidir. İnsanlar binlerce yıldır yaşamın anlamını, ölümü, evreni ve varoluşu sorguluyor.
Dinlerin de bu sorgulamanın bir ürünü olduğunu düşünüyorum.
İnsanın anlam arayışını anlayabiliyorum. Ölüm karşısındaki çaresizliğini, bilinmeyenden duyduğu korkuyu, bir yaratıcıya inanma ihtiyacını da anlayabiliyorum.
Ancak anlamakta zorlandığım bir şey var: Bir insanın kendi inancının mutlak doğru olduğunu kabul edip diğer insanların inançlarını yanlış, hatta tehlikeli ilan etmesi.
Ben bilime, mantığa ve kanıtlara önem veren bir insanım. Bu nedenle kurumsallaşmış dinlerin ortaya koyduğu birçok iddiayı sorgulamadan kabul edemiyorum.
Bu benim kişisel tercihimdir.
Bir başkasının inanmasına karşı değilim. Tam tersine, inanma hakkını savunduğum kadar inanmama hakkını da savunuyorum.
Bir Müslüman, Hristiyan, Yahudi, Budist veya başka bir inancın mensubu benim gözümde öncelikle insandır. İnancı nedeniyle ne üstün ne de aşağıdır.
Hristiyanlık geleneğinin özellikle bağışlama, sevgi ve merhamet öğretilerinde kendime yakın bulduğum yönler vardır. Ancak bu, Hristiyanlığın tarihini kusursuz gördüğüm anlamına gelmez. Haçlı Seferleri, Engizisyon, mezhep savaşları ve sömürgecilikle iç içe geçmiş dinî uygulamalar da tarihin birer gerçeğidir.
Aynı şekilde İslam dünyasının bilim, felsefe ve kültüre büyük katkıları olduğu gibi, din adına yapılan baskıların ve şiddetin de örnekleri vardır.
Hiçbir dinin tarihi yalnızca iyiliklerden veya yalnızca kötülüklerden oluşmaz.
Bence sorun çoğu zaman inancın kendisinden ziyade, inancın sorgulanamaz bir otoriteye dönüştürülmesidir.
Bir insanın iyi olması için mutlaka bir dine mensup olması gerektiğine inanmıyorum. Aynı şekilde dindar olmasının onu otomatik olarak iyi veya kötü yapacağını da düşünmüyorum.
Ahlakın gerçek ölçüsü, insanın neye inandığı değil, başkalarına nasıl davrandığıdır.
Gelelim masonluğa
Evet, masonum.
Üstelik bunu saklanarak, çekinerek veya özür dileyerek söylemiyorum.
Masonum ve bununla gurur duyuyorum.
Çünkü benim tanıdığım, okuduğum ve içinde bulunduğum masonluk; insanın ahlaki, entelektüel ve felsefi bakımdan kendisini geliştirmesini amaçlayan bir düşünce ve değerler dünyasıdır.
Masonluğun temelinde insan sevgisi, hoşgörü, kardeşlik, yardımlaşma, doğruluk ve kişinin kendisini sürekli geliştirme çabası bulunur.
Masonluk bir din değildir. Dinin yerine geçmeyi de amaçlamaz. Farklı masonik geleneklerde inanca ilişkin üyelik şartları ve yorumlar değişebilse de, masonluk bir dinî ibadet sistemi olarak tanımlanmaz.
Benim için masonluğun en önemli mesajlarından biri şudur:
İnsan, tamamlanmış bir eser değil, üzerinde çalışılması gereken bir yapıdır.
Masonluğun sembolik dünyasında kullanılan taş, gönye ve pergel gibi araçlar da bana bunu hatırlatır.
İnsan kendi eksikliklerini görmeli, önyargılarını sorgulamalı, bilgisini artırmalı ve dün olduğundan daha iyi bir insan olmaya çalışmalıdır.
Bu kolay bir hedef değildir.
Ama değerli olan da budur.
Peki masonlar arasında kötü insanlar yok mu?
Elbette var.
Bunun aksini iddia etmek hem gerçekçi olmaz hem de savunduğum mantığa ters düşer.
Her meslek grubunda, her kurumda, her dernekte, her siyasi partide iyi ve kötü insanlar vardır.
Üniversitelerde vardır. Hastanelerde vardır. Mahkemelerde vardır. İş dünyasında vardır.
Hatta yaşadığımız apartmanlarda, katıldığımız toplantılarda, günlük ilişkilerimizde vardır.
Bir doktorun etik dışı davranması bütün doktorları suçlu yapmaz.
Bir öğretmenin öğrencisine kötü davranması bütün öğretmenleri kötü yapmaz.
Bir din adamının suç işlemesi bütün inananları suçlu yapmaz.
Bir siyasetçinin yolsuzluk yapması o partiye oy veren milyonlarca insanın da yolsuz olduğu anlamına gelmez.
Öyleyse bir masonun yanlış davranışından bütün masonlar neden sorumlu tutulsun?
Kaldı ki masonluğun öğretilerine aykırı davranan bir masonun, masonluk ilkelerini gerçekten benimsediği söylenebilir mi?
Bir insanın yakasında taşıdığı rozet, üyesi olduğu kurum veya sahip olduğu unvan onun ahlakının garantisi değildir.
Ahlak, söylenen sözlerde değil, yapılan davranışlarda kendini gösterir.
Bir mason, üyeliğini kullanarak haksız menfaat sağlamaya, başkalarının hakkını yemeye veya hukuka aykırı bir davranışını gizlemeye çalışıyorsa benim gözümde bunun savunulacak hiçbir yanı yoktur.
Tam tersine, böyle bir davranış masonluğun savunduğu değerlere de aykırıdır.
Ben hiçbir insanı sırf mason olduğu için savunmam.
Ama hiçbir insanın da sırf mason olduğu için suçlanmasını kabul etmem.
Masonluk dünyayı mı yönetiyor?
En sık karşılaştığımız iddialardan biri de budur.
Masonların dünyayı, ekonomiyi, siyaseti veya çeşitli ülkeleri gizlice yönettiği söylenir.
Bazen bir şehirde yaşanan sorunların sorumlusu ilan ediliriz. Bazen ekonomik krizlerin, bazen siyasi gelişmelerin, bazen de insanların açıklayamadıkları olayların arkasında masonların olduğu öne sürülür.
İlginçtir, böyle iddiaları ileri sürenlerin çoğu zaman ortaya koydukları somut bir kanıt yoktur.
Elbette tarihte etkili konumlarda bulunmuş masonlar olmuştur. Günümüzde de siyaset, bilim, sanat veya iş dünyasında mason olan insanlar bulunabilir.
Fakat buradan bütün bu insanların ortak bir gizli merkezden yönetildiği sonucunu çıkarmak mantıksal bir sıçramadır.
Bir insanın mason ve iş insanı olması, yaptığı her ticari işin masonluk tarafından yönlendirildiğini göstermez.
Bir siyasetçinin mason olması, aldığı her siyasi kararın masonluk adına verildiği anlamına gelmez.
Bir suçlunun mason olması da suçun arkasında masonluğun bulunduğunu kanıtlamaz.
Bunlar ayrı ayrı araştırılması gereken iddialardır.
Ben bir şeyin gerçek olduğuna inanmak için kanıt ararım.
Dedikodu, ima, söylenti veya kulaktan kulağa yayılan hikâyeler benim için kanıt değildir.
Bir suçlama ne kadar ciddi ise onu desteklemesi gereken kanıt da o kadar güçlü olmalıdır.
Aksi takdirde, herkes her şeyle suçlanabilir.
Ve kimse kendini savunamaz.
Gizlilik ile kötülük aynı şey midir?
Masonlukla ilgili bir başka eleştiri de bazı toplantıların ve ritüellerin kamuya açık olmamasıdır.
Bunu anlamakta zorlanan insanları da anlayabiliyorum.
Çünkü insan bilmediğinden kuşkulanmaya eğilimlidir.
Ancak özel olmak ile kötü olmak aynı şey değildir.
Aile içinde yapılan her konuşma kamuya açık değildir.
Bir derneğin yönetim toplantısı, bir şirketin strateji görüşmesi veya bir arkadaş grubunun özel sohbeti de herkese açık olmayabilir.
Bu durum, söz konusu toplantılarda mutlaka yasa dışı bir iş yapıldığı anlamına gelmez.
Elbette gizlilik, hiçbir kurumun hukukun üzerinde olduğu anlamına gelemez. Her kurum gibi masonik kuruluşlar da eleştiriye, denetime ve yasal sorumluluğa açık olmalıdır.
Şeffaflığın gerekli olduğu yerde gizlilik bir mazeret olarak kullanılamaz.
Ama bir kurum hakkında bilgi sahibi olmamak da o kurumu suçlu ilan etmek için yeterli neden değildir.
Bilmediğimiz bir şeyi araştırmak yerine ondan korkmayı seçersek, önyargılarımızın esiri oluruz.
Asıl tehlike: İnsanları etiketleyerek yargılamak
Geçtiğimiz günlerde bir WhatsApp grubunda şöyle bir ifadeyle karşılaştım:
İzmir'deki bazı siyasi süreçlerin tarikatlar, mafya, masonlar ve müteahhitler tarafından yönetildiği ileri sürülüyordu.
Bu cümlede beni rahatsız eden yalnızca masonluğun suçlanması değildi.
Asıl rahatsız olduğum şey, birbirinden tamamen farklı insan ve kuruluşların hiçbir ayrım yapılmadan aynı suçlayıcı cümlenin içine yerleştirilmesiydi.
Tarikat mensubu olmak, müteahhit olmak veya mason olmak tek başına suç değildir. Mafya tipi örgütlü suç faaliyetleri ise zaten hukukun konusudur.
Bunları aynı kefeye koymak hem mantıksal hem ahlaki bir sorundur.
Hele ki bu sözler yeni bir siyasi oluşumun daha demokratik, daha adil ve daha katılımcı olması gerektiğini savunan bir ortamda söyleniyorsa, ortada ciddi bir çelişki vardır.
Demokrasi yalnızca bizim gibi düşünen insanların haklarını savunmak değildir.
Demokrasi, bizimle aynı düşünmeyen insanların da haklarını savunabilmektir.
Özgürlük yalnızca kendi inancımızın özgürlüğü değildir.
Adalet yalnızca sevdiğimiz insanlara uygulandığında adalet olmaz.
Bir siyasi hareket daha başlangıçta insanları mensup oldukları gruplara göre suçlu ilan etmeye başlarsa, eleştirdiği otoriter anlayıştan farkı ne olacaktır?
Bir siyasi örgüt kurmak isteyen insanların öncelikle şu soruya cevap vermesi gerektiğini düşünüyorum:
Biz gerçekten özgürlük, adalet ve eşitlik mi istiyoruz, yoksa yalnızca gücün başka ellere geçmesini mi?
Hayat bana ne öğretti?
Yetmişinci yılına yaklaşan hayatımın önemli bir bölümünü farklı ülkelerde, farklı kültürlerden insanlarla çalışarak geçirdim.
Yaklaşık kırk yıl Kanada'da yaşadım. Yıllarca büyük bir finans kuruluşunda çalıştım. İnsanların dini, milliyeti, ten rengi veya kökeninden ziyade bilgilerini, dürüstlüklerini ve davranışlarını önemsemeyi öğrendim.
Ama hayatım yalnızca bilgisayarların, iş toplantılarının ve yöneticilik sorumluluklarının arasında geçmedi.
Gönüllü arama kurtarma çalışmalarında da bulundum. Zor koşullarda insanların yardımına koştum. Eğitimler verdim, vermeye devam ediyorum. Topluma yararlı olabileceğini düşündüğüm projelerde, çoğu zaman karşılık beklemeden çalıştım.
Bütün bunları mason olduğum için yaptığımı söylemiyorum.
Ama masonluğun savunduğu insan sevgisi, yardımlaşma, sorumluluk ve kendini geliştirme ilkeleriyle kendi yaşam anlayışım arasında güçlü bir uyum görüyorum.
Bir insanın hayatını değerlendirirken benim için önemli olan budur.
Kimin yardımına koştu?
Kime haksızlık yaptı?
Hangi sorumluluğu üstlendi?
Elindeki bilgiyi ve imkânları yalnızca kendisi için mi kullandı, yoksa başkalarının hayatına da bir katkıda bulunabildi mi?
Bence insanın gerçek değeri bu soruların cevaplarında saklıdır.
Birbirimizi anlamaya ne zaman başlayacağız?
Bugün dünyada yeterince bölünmüşlük, nefret ve düşmanlık var.
Din üzerinden bölünüyoruz.
Siyaset üzerinden bölünüyoruz.
Milliyetler, ideolojiler, yaşam biçimleri ve aidiyetler üzerinden birbirimizi sınıflandırıyoruz.
Ve çoğu zaman karşımızdaki insanı gerçekten tanımaya fırsat bulamadan onun hakkında hüküm veriyoruz.
Oysa insanlık tarihi bize defalarca gösterdi ki önyargı, ayrımcılığın; ayrımcılık da daha büyük adaletsizliklerin önünü açabilir.
Ben insanların aynı düşünmesini istemiyorum.
Hatta aynı düşünmememizin önemli olduğuna inanıyorum.
Farklı düşünceler bizi sorgulamaya, öğrenmeye ve gelişmeye zorlar.
Ama farklı düşünmekle insanları peşinen suçlamak arasında çok büyük bir fark vardır.
Bana masonluğu eleştirebilirsiniz.
Din konusundaki görüşlerime katılmayabilirsiniz.
Siyasi düşüncelerimi yanlış bulabilirsiniz.
Bütün bunları konuşabiliriz. Tartışabiliriz. Birbirimizi ikna edemesek bile birbirimizden bir şeyler öğrenebiliriz.
Ancak bunu karşılıklı saygıyla ve mümkün olduğunca kanıtlara dayanarak yapmalıyız.
Çünkü benim için hoşgörü, yalnızca hoşumuza giden fikirleri dinlemek değildir.
Hoşgörü, katılmadığımız fikirler karşısında da insanlığımızı koruyabilmektir.
Son söz
Ben kendimi kusursuz bir insan olarak görmüyorum.
Hatalarım oldu, yanlış kararlar verdim, zaman zaman öfkelendim, zaman zaman yanıldım.
Hâlâ öğreniyorum.
Hâlâ kendimi geliştirmeye çalışıyorum.
Ve umarım hayatımın son gününe kadar da öğrenmeye devam edeceğim.
Masonluğun bana hatırlattığı en değerli düşüncelerden biri budur: İnsan kendisini tamamlanmış saymamalıdır.
Bu yüzden mason olmaktan utanmıyorum.
Tam tersine, benimsediğim değerlerle gurur duyuyorum.
Ama gurur duyduğum şey bir üyelik kartı, bir unvan veya bir topluluğa ait olmanın sağladığı ayrıcalık değildir.
Gurur duyduğum şey, daha iyi bir insan olma çabasıdır.
Ve hayatım boyunca savunacağım bir ilke var:
İnsanları dinleriyle, inançlarıyla, unvanlarıyla veya ait oldukları topluluklarla değil; karakterleriyle, davranışlarıyla ve insanlığa yaptıkları katkılarla değerlendirelim.
Çünkü iyi insan olmak için mason olmak gerekmez.
Dindar olmak da gerekmez.
Ama ister mason, ister dindar, ister inançsız olalım, hepimizin iyi insan olmaya çalışması gerekir.
Dünya zaten yeterince önyargıyla dolu. Birbirimizi tanımadan yargılayarak bu dünyayı daha iyi bir yer yapamayız.
Nick Doralp
30 Ekim 2026